Wokół Terespola

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

 

 " Szlakiem podlaskich fortów"

Terespol - Lebiedziew - Zastawek - Kobylany - Koroszczyn - Łobaczew - Terespol

Obiekty krajoznawcze i zabytki:

Terespol - murowana cerkiew prawosławna z 1745 r., kościół z 1863 r., żelazny obelisk z 1823; Lebiedziew - forty twierdzy brzeskiej; Zastawek - mizar - cmentarz tatarski; Kobylany - murowana cerkiew prawosławna z 1890 r., 3 forty; Koroszczyn - dwór z poł. XIX, fort; Łobaczew - fort

Moja strona -  http://www.podlaskieforty.friko.pl

Informacje ogólne

        Trasa prowadzi wokół Terespola, niewielkiego nadgranicznego miasteczka, obecnie siedziby gminy. W położonym przy międzynarodowej trasie drogowej E-30, przy granicy z Białorusią, Terespolu znajdują się kolejowe i drogowe osobowe przejścia graniczne. Ze względu na swoje niezwykle korzystne położenie nie tylko już jest jedną z bogatszych gmin regionu, ale ma również szanse na dynamiczny rozwój w przyszłości.

        Nas interesują jednak przede wszystkim walory turystyczne gminy. Bez przesady można uznać, że atrakcjami okolic Terespola można by obdzielić kilka innych gmin. Tatarski cmentarz, prawosławne cerkwie, zespoły dworskie oraz zespół fortów brzeskich to tylko najważniejsze. Co ciekawe, większość z nich rzadko odwiedzana jest przez turystów.

        Osią naszej trasy będą forty - zewnętrzny pierścień umocnień tzw. Twierdzy Brzeskiej. Wybudowana przez Rosjan w XIX w., w Brześciu (obecnie Białoruś) miała bronić strategicznego rejonu nad Bugiem. Stopniowo wzmacniano ją siecią rozmieszczonych na lewym brzegu Bugu fortów. Stworzony w ten sposób system umocnień był jednym z największych w Europie. Choć do dziś zachowała się tylko część z dawnych fortyfikacji, ciągle robią ono spore wrażenie. Niestety, pozostawione bez opieki stopniowo niszczeją a nikt nie podejmuje wysiłków w celu ich wypromowania na jedną z głównych atrakcji regionu, którą z pewnością mogłyby być. Wyczerpujące informacje - historia, galeria, itp., znajdują się na stworzonej przez mnie specjalnej stronie (adres powyżej).

        Trasa zaczyna się przed Terespolem a nie, jak wszystkie pozostałe, w Białej. Ponieważ samo zwiedzanie fortów zajmuje już wystarczająco dużo czasu, warto pomyśleć o dojeździe z Białej np. PKS-em (a wracać najkrótszą trasą, czyli ok. 30-kilometrowym odcinkiem E-30) lub noclegu na miejscu. Można też zaplanować zwiedzanie okolic miasta jako część dłuższej, kilkudniowej trasy i pojechać wtedy np. z Koroszczyna przez Malową Górę i Mokrany do Nepli lub Krzyczewa. Poza tym różne wersje powrotu z nad Bugu do Białej znajdują się w opisie trasy "Wzdłuż Krzny nad Bug".

Opis trasy

        Naszą trasę rozpoczniemy na rozjeździe przed Terespolem. W tym miejscu droga prosto prowadzi do centrum miasta (przy głównej drodze znajdują się: murowana cerkiew prawosławna z 1745 r., kościół z 1863 r. oraz żelazny obelisk z 1823, upamiętniający ukończenie budowy tzw. traktu brzeskiego), zaś my skręcamy E-30 w prawo, w kierunku przejścia granicznego. Po przejechaniu przez tory skręcamy na skrzyżowaniu w prawo, w kierunku Kodnia i Sławatycz.

 

        Jedziemy prosto, mijając zjazd w prawo do wsi Polatycze. Mijamy piaszczystą dróżkę w lewo i dojeżdżamy do skrzyżowania z nieutwardzoną drogą Michałków-Polatycze. Skręcamy w nią w lewo. Po prawej stronie mijamy niewielkie zadrzewienia, i skręcamy zaraz w prawo w stronę widocznego już fortu w Lebiedziewie (a właściwie położonego "gdzieś między" Lebiedziewem, Michałkowem a Polatyczami). Możemy objechać fosę i wjechać na teren rozległych umocnień ziemnych fortu. Jeśli wyjedziemy z powrotem na wspomnianą piaszczystą drogę i pojedziemy kawałek dalej, zobaczymy główne bunkry fortu (obecnie własność prywatnej firmy).

        Wracamy na drogę asfaltową i jedziemy dalej przez Kol. Lebiedziew. Tuż przed głównym skrzyżowaniem w samym Lebiedziewie skręcamy w lewo, przed zwartą zabudową, w piaszczysta drogę biegnącą w stronę cmentarza (z drogi powinno być widoczne jego ogrodzenie). Mijamy cmentarz i wjeżdżamy w las. Po chwili otwiera się przed nami widok na pierścień bunkrów, tworzących fort. Droga obiega go naokoło.

        Wracamy do drogi asfaltowej. Na skrzyżowaniu w Lebiedziewie skręcamy w prawo w stronę Zastawka (uwaga - w to miejsce można też dojechać skręcając w Terespolu w prawo dopiero tuż przed przejściem granicznym, jadąc przez nad samym Bugiem m.in. przez wieś Murawiec i skręcając dwa razy w prawo - najpierw w Dobratyczach-kolonii, potem w samych Dobratyczach).

        Po drodze do Zastawka miniemy po lewej, tuż przy szosie, mizar - zabytkowy cmentarz tatarski. W Zastawku skręcamy w prawo, w kierunku Małaszewicz (przez pewien odcinek równolegle do siebie biegną 2 drogi asfaltowe, które w końcu się łączą). Mijamy zjazd w lewo do tzw. suchego portu przeładunkowego i dojeżdżamy do przejazdu kolejowego.

        Na skrzyżowaniu w Kobylanach pojedziemy najpierw prosto, zobaczyć tzw. prochownię (po lewej stronie drogi, tuż przed E-30), gdzie mieści się obecnie bar o tej samej nazwie. Nieopodal zlokalizowane jest czynne w sezonie kąpielisko a po przeciwnej stronie szosy - stawy rybne.

        Wracamy do skrzyżowania i skręcamy w prawo, w stronę E-30. Po drodze mijamy zabytkową cerkiew murowaną z 1890 r. i pomnik z I WŚ. Teren fortu, wykorzystywanego obecnie jako strzelnica sportowa, znajduje się po lewej (wjeżdżamy drogą piaszczystą, przy wjeździe tabliczka "Strzelnica sportowa. Wstęp wzbroniony!. Niebezpieczeństwo!" :).

        Dojeżdżamy do E-30 i skręcamy w prawo. Kolejne forty, ukryte w lesie i ledwo widoczne z drogi, są kawałek dalej po lewej, przed pierwszym mostkiem. Dojeżdżamy do nich piaszczystą drogą prowadzącą przez lasek.

        Jedziemy dalej prosto E-30 do skrzyżowania z drogą Koroszczyn-Kobylany (po prawej widoczny bar "Prochownia"), gdzie skręcamy w lewo w kierunku Koroszczyna. Przy pierwszych zabudowaniach wsi, za drogą prowadzącą w prawo do Terespola, skręcamy w lewo. Po chwili wjeżdżamy na drogę piaszczystą i docieramy do skrzyżowania dróg polnych. Kierujemy się w lewo, jadąc wzdłuż niewielkiego lasu (porastającego niemal w całości fort, co sprawia że pomimo jego rozmiarów i bliskości nawet stąd nie jest jeszcze widoczny). Przed końcem lasu od naszej drogi odchodzi w prawo, w las, niewielka dróżka. Tu (lub w przypadku opadów i nieprzejezdnej drogi - w Koroszczynie) zostawiamy samochód i rozpoczynamy zwiedzanie fortu.

        Teren fortu jest dość rozległy, a orientację w terenie dodatkowo utrudnia gęsty miejscami las. Żeby dostać się do pokazanych w galerii bunkrów należy z dróżki skręcić w lewo, w ścieżkę wspinającą się na wały. Dotrzemy nią w końcu do imponująco wyglądających obiektów, otoczonych sosnowym lasem. Jeśli macie dość czasu, zachęcam do eksploracji całego terenu.

        Wracamy do biegnącej przez Koroszczyn drogi asfaltowej. Jeśli pojedziemy kawałek w lewo dotrzemy do XIX-wiecznego dworku. Natomiast do fortu w Łobaczewie możemy dojechać wracając do E-30 lub, ciekawiej, dawną drogą forteczną łączącą oba obiekty. Była to pierwsza droga w prawo przed Koroszczynem, którą jadąc poprzednio minęliśmy (teraz będzie po lewej :). Wyłożona jest tzw. kocimi łbami (zalecam wolną jazdę) i prowadzi po wysokim nasypie wśród podterespolskich łąk.

        Droga forteczna doprowadzi nas w końcu do skrzyżowania z szosą Terespol-Janów (tzw. nadbużanka), nieopodal dworca. Przejeżdżamy ją i jadąc ul. Forteczną (nazwa jak najbardziej adekwatna; w pobliżu biegnie też czerwony szlak turystyczny) już wkrótce zobaczymy po lewej teren fortu. Otacza go fosa, częściowo wypełniona wodą. Potężne bunkry, rozrzucone na otwartej przestrzeni, pozwalają uzmysłowić sobie dawną wielkość twierdzy brzeskiej.

        Wracamy do nadbużanki i skręcamy w lewo. Przed dworcem skręcamy w prawo a potem znowu w prawo, wjeżdżając na drogę wylotową z miasta.

Mapa