Architektura gospodarcza

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

 

Dawne folwarki i architektura przemysłowa

Architektura dawnych folwarków często, acz niesłusznie, bywa niestety niedoceniana lub wręcz zapomniana. Zdewastowane i opuszczone, dzieląc zazwyczaj los ustanowionych na ich terenie PGR-ów, powoli znikają z naszego krajobrazu... A są to przecież nieraz bardzo ciekawe architektonicznie obiekty z II poł. XIX i pocz. XX w.! Poza swą wartością architektoniczną mają jeszcze, przynajmniej wg. mnie, ogromne znaczenie symboliczne - są ważnymi pamiątkami utraconego (w dużej mierze bezpowrotnie...) w latach 1944-48 świata. Świata zarówno naprawdę prężnych regionalnych ośrodków przemysłowych (jak w Cieleśnicy) i niewielkich, lokalnych zakładów przemysłowych.

Świadom jestem też, że przyszłość zabudowań dawnych folwarków nie jest obiecująca - o ile zachowane do dziś dwory z powodzeniem poddawane są renowacjom i znajdują dla siebie nowe funkcje (hotelowe, mieszkalne, itp.), o tyle potencjał zabudowań folwarcznych jest oczywiście znacznie mniejszy (położone są z reguły w pewnym oddaleniu od tych dworów, stanowią część obszernych gruntów dawnych PGR-ów)... Chlubnymi wyjątkami może być tu ZALEDWIE kilka przykładów - odrestaurowane przez nowych właścicieli dworu zabudowania w Nosowie, czworaki w Jabłoniu zaadaptowane na mieszkania, czynne do dziś zakłady przemysłowe w Międzyrzecu i Witulinie (?) czy urządzona w dawnym spichlerzu dyskoteka w Witulinie.

Trzeba w tym miejscu podkreślić poważne trudności, które napotyka dokumentacja tych obiektów. Nie są zazwyczaj wspominane w przewodnikach i monografiach, a nawet gdy ma to miejsce, z reguły najdokładniejszy z opisów ich lokalizacji to "w pobliżu dworu", "w okolicy..." :( (z reguły nie są to miejsca, hmm... zbyt uczęszczane...). Kłopoty sprawia też, przy większej ilości budynków, identyfikacja poszczególnych zabytków. I wreszcie, czasami problematyczne może być ich rozpoznanie wśród współczesnej zabudowy gospodarczej wsi czy dawnego PGR-u. Pomimo tego jestem pewien, że dokumentacja ta (na razie mocno fragmentaryczna...) jest ważnym uzupełnieniem standardowej informacji turystycznej, która z reguły pomija taką tematykę. Byłbym też ogromnie, naprawdę ogromnie wdzięczny za wszelką pomoc w uzupełnianiu materiału zdjęciowego!

Biała Podlaska

 

Jabłoń

Janów Podlaski

Korczew

Międzyrzec Podlaski

Roskosz

 

Woskrzenice

   

 

Zabytkowe stajnie

Grabanów

Janów Podlaski

Międzyrzec Podlaski

Roskosz

 

Kolej

Biała Podlaska

Dworzec I, II, III, IV

 

 

 

Chotyłów

Małaszewicze