Drelów

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

Niewielka miejscowość (wieś) na pd. od Międzyrzeca Podlaskiego, w pobliżu kanału Wieprz-Krzna i Jeziora Żeliźnieckiego. Dawniej Drzelów lub Drehlów. Wzmiankowana w 1602 r. jako własność Gabriela Tęczyńskiego, później w dobrach międzyrzeckich. W 1676 notowany dwór, w II poł. XIX. i pocz. XX w. własność Potockich.

Wieś znana z oporu unitów przeciwko narzucaniu siłą prawosławia. W latach 1873-74, wobec likwidacji Unii na Podlasiu, heroiczna obrona cerkwi przez miejscowych. 17 stycznia 1874 została zakończona dokonaną przez wojska carskie masakrą, podczas której padło wielu rannych i 13 zabitych (Szymon Pawluk, Wincenty Bazyluk, Andrzej Charytoniuk, Trochim Charytoniuk, Jan Kościuczyk, Teodor Kościuczyk, Paweł Kozak, Andrzej Kubik, Jan Kubik, Jan Łuciuk, Teodor Ołtuszyk, Jan Romaniuk, Onufry Tomaszuk), beatyfikowanych w 1996 jako Męczennicy Unici Podlascy.

        Drewnianą cerkiew unicką p.w. Zaśnięcia N.P. Marii wzniesiono w 1653 r. z fundacji Zofii z Tęczyńskich Daniłowiczowej. W 1661 erygowano parafię, w 1726 w kolacji Elżbiety Sieniawskiej. Do dziś zachowała się dawna cerkiew unicka z lat 1834-35 (dziś kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia N. P. Marii), ufundowana przez księcia Konstantego Adama Czartoryskiego (konsekrowana w 1841 r.). W 1874 roku zamieniona na cerkiew prawosławną, od 1919 erygowanie parafii katolickiej. W latach 1940-44 kościół przekazany przez władze okupacyjne prawosławnym, wówczas zdewastowane ołtarz główny i organy. Restaurowany w 1959 r.

Klasycystyczny, orientowany, murowany z cegły, otynkowany. Salowy, trójprzęsłowy, z trójbocznym zamknięciem od wschodu, wydzielonym prosta ścianą ołtarzową, mieszczącym od północy zakrystię i od południa skarbczyk ze schodami do empory na piętrze. Wnętrze kryte płaskim stropem na niskiej fasecie. Ściany bez podziałów. Chór muzyczny murowany, wsparty na dwóch kolumnach toskańskich, o gładkiej zwieńczonej gzymsem balustradzie z kwadratowymi występami na osiach kolumn. Okna zamknięte półkoliście. Elewacje rozczłonkowane szerokimi uproszczonymi pilastrami toskańskimi. Fasada parawanowa, trójpolowa, ze ślepym czteropilastrowym portykiem o trójkątnym naczółku wtopionym w schodkowy szczyt, obejmujący całą szerokość fasady. Portal w gładkim obramieniu, na którym data 1919, powyżej okno w gładkiej opasce, takież nieco niższe w polu naczółka, w szczycie półkolista wnęka. Obok portalu wmurowany krzyż i tablica kommemoratywna Męczenników Unickich, 1996, z czarnego marmuru. W elewacji południowej w skrajnych osiach drzwi. W ścianach zamknięcia okna w dwóch kondygnacjach, od wschodu na osi kwadratowa wnęka z żeliwną tablica fundacyjna, z datą 1835. Dach dwuspadowy, nad zamknięciem trójpołaciowy, kryty blachą.

Wyposażenie po 1919: ołtarz główny murowany, eklektyczny, z przewaga motywów neoromańskich, w formie trójosiowej ediculi, z rzeźbami Immaculaty oraz śś. Piotra i Pawła. Dwa ołtarze boczne, jednoosiowe, murowane, eklektyczne, ze współczesnymi obrazami: w lewym Najśw. Serce Jezusa, w prawym Św. Józef z Dzieciątkiem, z parami rzeźb gipsowych: w lewym śś. Teresa od Dzieciątka Jezus i Stanisław Kostka, w prawym śś. Franciszek z Asyżu i Antoni Padewski. Chrzcielnica eklektyczna. Organy 1936, warszawskiej firmy Zygmunt Kamiński. Obrazy: Matka Boska Różańcowa, późnobarokowy, ok. poł. XVIII w.; Matka Boska Kodeńska, I poł. XVIII w., w snycerskiej ramie, w nowej sukience. Krucyfiks, zapewne XIX w., w tradycji barokowej.

        W południowej części frontowego odcinak ogrodzenia cmentarz kościelnego dzwonnica z ok. 1835 r. Murowana, otynkowana. Na planie wydłużonego prostokąta, z trzema półkolistymi przezroczami w górnej części, poniżej których prostokątne płyciny, na osi głęboka wnęka zamknięta odcinkowo. Dach czterospadowy, kryty dachówką.

Na cmentarzu grzebalnym, położonym w południowym krańcu wsi, kapliczka fundowana w 1932 r. przez Michała i Mariannę Zienuków. Orientowana, murowana, otynkowana. Na planie prostokąta, prezbiterium zamknięte trójbocznie. Elewacja frontowa ujęta filarami, górą przechodzącymi w wieżyczki, między którymi trójkątny szczyt z ostrołukową płyciną. Otwory prostokątne. Dach trójspadowy, kryty blachą.

 

Drelów-Horodek

Na wsch. od centrum wsi Drelow-Horodek - obecnie część Drelowa, wczesnośredniowieczna osada, następnie uroczysko Horod. Wg. tradycji miejsce schronienia mieszkańców Drelowa w czasie wojen 1655-60 i drugiej wojny północnej.

        Wg. tradycji miejsce cudownego objawienia św. Onufrego, gdzie w 1666 r. wystawiono drewnianą kaplicę. Kolejna drewniana fundowana w 1760 r. przez ks. Mikołaja Waszyńskiego (w 1781 remontowana kosztem Adama Kazimierza Czartoryskiego). Od 1802 r. filia parafii drelowskiej, w 1874 przejęta przez prawosławnych, w 1896 r. spalona. Do dzisiaj zachowała się dawna cerkiew prawosławna z lat 1900-15, w 1919 przejęta na kościół (ok 1985 zdjęta kopuła cerkiewna, ustawiono nowy ołtarz).

Usytuowany na lesistym wzniesieniu otoczonym rowem i niskim ziemnym wałem. Zwrócony prezbiterium na północ. W stylu neoruskim. Murowany z cegły. Nawa zbliżona do kwadratu, z szerokim przedsionkiem nad którym prostokątna wieża, prezbiterium wyodrębnione, prostokątne, po jego bokach zakrystia i skarbczyk, niższe, prostokątne, wysunięte przed lico elewacji nawy. Wewnątrz prezbiterium podniesione względem nawy, za ołtarzem niższe obejście, pod prezbiterium krypta. Nawa i prezbiterium sklepione spłaszczoną kolebka, w pozostałych pomieszczeniach stropy. Chór nadwieszany, żelbetonowy, o profilowanym gzymsie i żeliwnej balustradzie, dostępny z empory w wieży, na którą wiodą schody z kruchty. Posadzka z płytek ceramicznych. Fasad trójosiowa, w górnej części przechodząca w wieżę, na osi domek portalowy, wsparty na wybrzuszonych filarach, o dwuspadowym daszku, w osiach bocznych prostokątne okna, nad domkiem portalowym para niewielkich prostokątnych okienek. Wieża o zamkniętych półkoliście przezroczach w gładkich obramieniach, poniżej których prostokątne płyciny, od północy i południa zwieńczona trójkątnymi szczytami, w których zamknięte dwubocznie przezrocza. W elewacjach bocznych duże okna w formie leżących prostokątów zamkniętych półkoliście, poniżej których w wątku cegły ornament z trzech krzyży greckich. Elewacja tylna dwuosiowa, o dwóch półkolistych oknach i trójkątnym szczycie. Dachy dwuspadowe, kryte blacha,  na wieży smukła, czworoboczna iglica zwieńczona krzyżem. Obrazy: św. Onufry, 1919, w tradycji barokowej, konserwowany w 1988 przez Marię Orthwein; Najśw. Serce Jezusa, 1924, sygn. Bożena Horecka, z Radzynia; Chrystus, pocz. XX w., zapewne z ikonostasu.

        Na cmentarzu kościelnym liczne krzyże drewniane z XIX-XX w. (wg. tradycji  jeden z krzyży z 1666, współcześnie oszalowany) oraz bezstylowe nagrobki z pocz. XX w.*

→ Trasa VII

 

* informacje pochodzą m.in. z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006 oraz z tablicy na kościele

 

W sieci

Drelów

- strona gminy Drelów

Strona parafii w Drelowie

Gminne Centrum Kultury

- m.in. lokalne zespoły ludowe