Hrud

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

Wieś staropolska w pobliżu Białej Podlaskiej. Wzmiankowana w 1666 r., gdy wchodziła w skład dóbr Michała Kazimierza Radziwiłła, fundatora miejscowej cerkwi unickiej. Wzmiankowana też w 1779 i 1790, gdy wraz z folwarkiem Roskosz, należącym do hrabstwa bialskiego Radziwiłłów, w zastawie u Chrzanowskiego. W latach 1867-76 znana z prześladowań unitów i prób nawracania ich siłą na prawosławie. Wieś była wspomniana w powieści S. W. Reymonta "Z ziemi chełmskiej".

Drewniana cerkiew unicka p.w. Ofiarowania N. P. Marii fundowana w 1666 przez Michała Kazimierza Radziwiłła, od 1875 prawosławna, wkrótce rozebrana. Do dziś zachowana cerkiew prawosławna z końca XIX w., po 1919 przebudowana i przejęta na kościół. Parafia p.w. Zwiastowania N. P. Marii erygowana w 1925. Kościół remontowany 1928, rozbudowany w 1934 (przedłużenie ścian obwodowych, dobudowa zakrystii, nowe zwieńczenie wieży i sygnaturki), kolejne remonty 1970 i 1980.

Kościół zwrócony frontem na południe, drewniany konstrukcji zrębowej, oszalowany, na kamiennym podmurowaniu. Jednonawowy, o prostokątnym korpusie z niższym i węższym prostokątnym prezbiterium ujętym zakrystią i skarbczykiem. Od frontu prostokątna kruchta, nad nią kwadratowa, jednokondygnacyjna wieża. Wnętrze kryte stropami. Łuk tęczy oraz wejście do zakrystii i skarbca ostrołukowe. Chór muzyczny wsparty na konsolach, z ażurową balustradą wycinaną z desek. Okna prostokątne, o ściętych górnych narożnikach, w nawie parzyste. Dachy: nad nawą czterospadowy, pozostałe dwuspadowe, kryte blachą, na wieży ostrosłupowy hełm, z trójkątnymi szczycikami, z żelaznym krzyżem na szczycie.

        Ołtarze neobarokowe, zapewne po 1919, być może z wykorzystaniem elementów ikonostasu: w głównym rzeźby z I tercji XX w., gipsowe: Najśw. Serce Jezusa oraz śś. Piotr i Paweł, na zasuwie obraz Zwiastowanie, 1948. mal. Augustyn Jędrzejczyk; w ołtarzach bocznych: w prawym obraz Ukrzyżowanie, w stylistyce barokowej, zapewne pocz. XX w., silnie przemalowany, w lewym rzeźba św. Teresa od Dzieciątka Jezus, I tercja XX w., gipsowa. Dwa konfesjonały po1919, zwieńczone akantowym kartuszem, barokowym, II ćw. XVIII w., z motywem gorejącego słońca. Chrzcielnica neobarokowa, XIX/XX w. Obraz Ostatnia Wieczerza, koniec XIX w., mal. na desce, być może z ikonostasu. Monstrancja neorokokowa, XIX/XX w., z kolistą glorią i stopą, na ramionach trzonu figurki aniołków. Kielich neogotycki, 1921-31, z cechą warszawskiej firmy Teodor Werner. Puszki; eklektyczna, zapewne II poł. XIX w.; neorenesansowa, XIX/XX w., z cechą wytwórni Norblin. Krzyż ołtarzowy eklektyczny, I ćw. XX w. Krzyż procesyjny , neogotycki, pocz. XX w. Para świeczników czteroramiennych, eklektycznych, pocz. XX w. Sześć lichtarzy klasycystycznych, koniec XIX w. Naczynie na oleje, z rytą datą 1860 i cechą wytwórni Fraget, gładkie. Lampa wieczna, neogotycka, XIX/XX w., mosiężna, w kształcie serca z dwoma parami skrzydeł. Ornaty: czerwony, z kolumną z pasa kontuszowego, II poł. XVIII w., z wciążem w karpią łuskę i krzaczkami kwiatów goździkowych w głowach, boki z gładkiego aksamitu; czarny, pocz. XX w., kolumna krzyżowa z hierogramem IHS w glorii promienistej, otoczonym wicią kwiatową, boki z mory; niebieski, XVIII/XIX w., z mory rozszyty złotym, gładkim galonem. Wg. innych źródeł wewnątrz również ikony z końca XVIII i początku XIX w. przedstawiające Matkę Boską z Dzieciątkiem i św. Mikołaja. 

Dzwonnica murowana z cegły, otynkowana, z para arkadowych przezroczy, zwieńczona gzymsem. Dach czterospadowy, kryty blachą, na szczycie betonowy krzyż. Dzwon, z datą 1919. Plebania po 1919, drewniana, na planie prostokąta, siedmioosiowa, od frontu na osi drugiej i szóstej przedsionki. Dach dwuspadowy, kryty blachą.*

→ Trasa IV

 

* informacje pochodzą m.in. z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006