Jabłeczna

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

        Staropolska wieś wzmiankowana już pod koniec XV w., położona na Równinie Kodeńskiej w pobliżu Sławatycz, na terasie zalewowej Bugu. Ta wczesnośredniowieczna osada została przed 1428 nadana przez w. ks. lit. Witolda Mikołajowi Nasucie, w IV ćw. XV w. wniesiona przez jego córkę Annę Janowi Juriewiczowi Zabrzezińskiemu, wojewodzie trockiemu, który 1499 otrzymał od w. ks. Aleksandra potwierdzenie nadania wszystkich dóbr po Nasutach; po 1508 własność jego syna Jana Janowicza, wojewody nowogrodzkiego, 1522 część z monasterem przekazana Jerzemu Janowiczowi Iliniczowi, pozostała 1538 wraz z dobrami Sławatycze i Dołhobrody przyłączona do zamku brzeskiego. Przed 1530 w rękach Bohowitynów, następnie Prońskich, po 1593 wniesione jako posag Anny Prońskiej Rafałowi Leszczyńskiemu, wojewodzie bełskiemu, w rękach tej rodziny do 1699, kiedy nabyta przez Karola Stanisława Radziwiłła. Następnie własność Sapiehów i Bohuszów.

       Wśród malowniczych łąk i starorzeczy Bugu, 2 km na wsch. od wsi (a w odległości 150 m od Bugu) stoi monaster - męski klasztor prawosławny p.w. św. Onufrego, jeden z głównych ośrodków prawosławia w Polsce i zarazem główna atrakcja turystyczna Jabłecznej

        Wg. legendy wody Bugu miały ok. 1498 osadzić na brzegu rzeki ikonę św. Onufrego. Dla uczczenia tego wydarzenia wystawiono tu pierwszą prawosławną cerkiew pod jego wezwaniem, a następnie klasztor. Święty Onufry, zwany Wielkim, żył w Egipcie w IV w., prowadząc bogobojne życie pustelnicze.

       Monaster fundacji Jana Juriewicza Zabrzezińskiego i jego żony Anny z Nasutów wzmiankowany już w 1499 (wg. innych źródeł z dokumentu z 1522 wynika, że we wsi już w XV w. istniał klasztor wybudowany przez możny ród wyznania prawosławnego - Boguszów (Bohuszów?). Jabłeczna stanowiła jeden z nielicznych klasztorów, którego zakonnicy w 1596 nie przystąpili do Unii Brzeskiej i aż do likwidacji Unii w 1875 pozostali przy prawosławiu, będąc odtąd ośrodkiem prawosławia na Podlasiu i ziemi chełmskiej. Rozkwit ośrodka pod patronatem Leszczyńskich, wtedy także wzrost liczby zakonników spowodowany napływem mnichów z klasztorów, które przyjęły Unię. 1621-32 siedziba władyki chełmskiego Pasjusza Hipolitowicza Czerkowskiego, wówczas klasztor centrum życia religijnego diecezji. 1624 potwierdzenie przez Rafała Leszczyńskiego nadań dla klasztoru. Po 1642, po objęciu monasteru przez ihumena Makarego Korniłowicza przy wsparciu Władysława Leszczyńskiego jego dalszy rozwój i rozbudowa: do 1659 wzniesiona nowa cerkiew Św. Onufrego, kaplica Zaśnięcia N.P. Marii, dzwonnica, cele zakonników i budynki gospodarcze. 1658 po śmierci Władysława Leszczyńskiego ktitorem jego brat Andrzej, z jego inicjatywy monaster podporządkowany jurysdykcji ihumena monasteru w Mielcach (ob. Ukraina), a po przejściu tegoż do Unii, 1670 poddany zwierzchności prawosławnego władyki łuckiego. 1677-95 ihumenem Rafał Iliaszewicz, następnie Gabriel Rajkowski. Po przejściu 1701 władyki łuckiego na Unię podporządkowany monasterowi Św. Ducha w Wilnie (wg. innych źródeł - po 1596 klasztor podlegał biskupom greckim na Bukowinie i Węgrzech). 1753 incydentalnie najechany przez unickich bazylianów z Białej. Po 1815 przeszedł pod zwierzchnictwo synodu petersburskiego (?).

        1838-40 budowa nowej cerkwi św. Onufrego, dzwonnicy oraz dwupiętrowego klasztoru i ogrodzenie cmentarza. Po 1875 jedno z głównych centrów prawosławia na Podlasiu. W XIX w. klasztor był z jednej strony ważnym ośrodkiem szkolnictwa prawosławnego, z drugiej - również ośrodkiem rusyfikacji... 1889 założenie szkoły dla psalmistów i wzniesienie murowanego, piętrowego budynku szkoły dla nauczycieli parafialnych szkółek cerkiewnych. 1900 na brzegu jeziora Białego (ob. Białoruś) założona pustelnia, w której 1909 wzniesiono kaplicę p.w. bł. Sergiusza i Hermana Cudotwórców Wałamskich; 1908 wzniesienie Kaplicy Zaśnięcia N.P. Marii i Św. Ducha. 1915 ewakuacja zakonników do Rosji, 1919 powrót do zrujnowanego klasztoru, 1920 ponowne otwarcie cerkwi św. Onufrego. Wówczas skonfiskowana część ziem należących do monasteru i upaństwowienie działającej przy monasterze szkoły. Remonty klasztoru i zabudowań gospodarczych 1922, 1930, 1932. 1929 założono schronisko dla emerytowanych księży. 1942 pożar zniszczył budynek klasztorny z biblioteką i archiwum oraz uszkodził cerkiew św. Onufrego. 1942-43 częściowa odbudowa wg proj. inż. P. Niesterenki z Warszawy. Po zniszczeniach wojennych (m.in. spaleniu klasztoru przez Niemców?) stopniowo przywrócono dawne piękno zabytkowym obiektom - 1953-56 kapitalny remont założenia, 1960 część zabudowań gospodarczych rozebrana ze względu na zły stan techniczny, w latach 70-tych kolejny gruntowny remont klasztoru, 2000 remont dachów i elewacji klasztoru.

       Od 1974 Jabłecznej funkcjonuje Prawosławne Wyższe Seminarium Duchowne. W 1994 uruchomiono tu Muzeum Cerkiewne gromadzące ikony, księgi cerkiewne, szaty i sprzęt liturgiczny oraz dokumenty przedstawiające historię prawosławia na Podlasiu i dzieje monasteru. Obecnie jest tu jeden z kilku istniejących w Polsce męskich klasztorów prawosławnych; jeszcze do niedawna był to jedyny taki klasztor. Mnisi i nowicjusze zajmują się różnymi pracami: od prowadzenia monasterskiej kancelarii, poprzez hodowlę ryb, pszczelarstwo, prace przy gospodarstwie rolnym, do nauki i charakterystycznego dla monasterów rękodzielnictwa. Co roku 24 i 25 czerwca odbywa się tu odpust św. Onufrego, który przyciąga rzesze wiernych z całej Polski (patrz link poniżej).

Święto patrona

        Najcenniejszym obiektem zespołu klasztornego jest klasycystyczna (w porządku doryckim), murowana cerkiew p.w. św. Onufrego pochodząca z lat 1838-40 (wg. innych źródeł - 1839-40). Pierwotna drewniana, zapewne koniec XV w., kolejna wzniesiona przed 1669 (tj. do 1659?). Obecna murowana wg proj. z 1836, realizowanego i być może modyfikowanego przez arch. Andrzeja Gołońskiego. 1840 ikonostas, ikony mal. Antoni Jan Blank. 1907-10 remont wg proj. architekta eparchialnego Puringa. Zdewastowana po 1915. Remontowana: 1922, 1930. 1935 remont elewacji. 1990 konserwacja malowideł ściennych. Orientowana, murowana, otynkowana z imitacją boniowania. Na planie krzyża greckiego o jednoprzęsłowych ramionach, z wyniosłą kopułą pośrodku (na wysokim tamburze), z prezbiterium ujętym niskimi, prostokątnymi zakrystiami. Wewnątrz kopuła wsparta na pendentywach, spływających na czworoboczne filary. Ramiona krzyża otwarte wysokimi arkadami, sklepione kolebkowo z lunetami, w zakrystiach płaskie stropy. Okna wysokie, zamknięte półkoliście, rozglifione. Elewacje na niskim cokole, opięte na narożach plastrami, w szczytowych ścianach ramion trójkątne naczółki. Fasada z kryjącym wejście do cerkwi czterokolumnowym, doryckim portykiem, zwieńczonym trójkątnym tympanonem z malowidłem grupy Deesis (z roku 2000). Dachy kryte blachą, dwuspadowe, nad zakrystiami dwupołaciowe, czasza kopuły półsferyczna, zwieńczona tulejkowatym cokolikiem z gałką i krzyżem.

       Wystrój wnętrza pochodzi z pocz. XX w. Na sklepieniu i ścianach charakterystyczne freski przedstawiające m.in. świętych Kościoła wschodniego. Malowidła ścienne pochodzą z lat 1907-9, wykonane zostały w stylu akademizmu, z silnymi wpływami modernizmu. W pendentywach przedstawienia Ewangelistów, 1907, mal. D.P. Nowogrodzki, pozostałe wyk. 1909 Iwan Wolski, malarz z Ławry Poczajowskiej: w czaszy kopuły na tle gwiaździstego nieba hierogram XP w glorii, w tamburze całopostaciowe przedstawienia proroków: Eliasz, Jeremiasz, Dawid, Ezechiel, Izajasz, Mojżesz, Salomon i Jan Chrzciciel. W ramieniu pn.: na zamknięciu Chrystus na pustyni wg Iwana Kramskiego, poniżej Ilja Ihumen Poczajowski oraz Ofiarowanie, na ścianach bocznych Przemienienie Pańskie oraz Boże Narodzenie, poniżej śś. Antoni Pieczarski, Juda Tadeusz i Jakub Apostoł. W ramieniu pd.: na zamknięciu Chrystus w Ogrójcu, poniżej Zaśnięcie Marii oraz Chrystus ze śś. Antonim, Iwanem i Eustachym, na ścianach bocznych Ukrzyżowanie wg Wiktora Wasniecowa i Przemienienie Pańskie, u góry w medalionach śś. Longin, Piotr, Dobry łotr i Teodozjusz. W babińcu: na sklepieniu gwiazda z napisem Teos w otoczeniu cherubinów, na ścianie pn.: Ocalenie św. Piotra z burzy, poniżej św. Piotr Pustelnik oraz Wskrzeszenie Łazarza, na filarze od strony nawy św. Cyryl; na ścianie pd.: Chrystus ukazujący się św. Marii Magdalenie (Noli me tangere) wg Aleksandra Iwanowa, poniżej Chrzest Chrystusa i św. Onufry, na filarze od nawy św. Metody; na ścianie zach. (nad wejściem) Sąd Ostateczny wg Wiktora Wasniecowa, sygn. Iwan Wolski 1909.

        Część prezbiterialna oddzielona jest od nawy głównej pięknym ikonostasem, mieszczący ułożone w określonym regułami porządku ikony (kilka z nich z XVIII w.?). Ikonostas z roku 1907, fundacji protojerieja N.A. Kopiewa, mal. Wasylij Łojko i Feliks Skulimowski, eklektyczny z elementami neoruskimi, dwukondygnacyjny, trzynastoosiowy, o skrajnych członach wysuniętych i opinających filary, tworzących rodzaj kiwotów, z kokosznikami w zwieńczeniu. W rzędzie ikon miejscowych: Hodegetria i Pantokrator oraz św. Hieronim Pustelnik, Ofiarowanie w Świątyni, śś. Olga, Archidiakon Stefan, Eulogiusz bp Aleksandrii, Afanazy Brzeski, Laurencjusz, Mikołaj i Jan Bojownik. Na carskich wrotach scena Zwiastowania oraz Ewangeliści; w rzędzie ikon świątecznych prorocy i święci, na osi Ostatnia Wieczerza; w rzędzie proroków: Trójca Św., w tradycji łacińskiej, cztery ikony par patriarchów oraz ikony z końca XIX w., Matka Boska Achtyrska i św. Serafin Sarowski. W przęsłach skrajnych dwie wyjątkowo cenne ikony (obie w srebrnych sukienkach), wg tradycji XVI w., kilkakrotnie przemalowywane, ostatnio 1958; wywiezione 1915 do Moskwy, rewindykowane 1950, początkowo do katedry prawosławnej w Warszawie, od 1953 w Jabłecznej, 1990 skradzione, odzyskane 1994 - po prawej stronie ikonostasu znajduje się najcenniejszy zabytek cerkwi, jej największa świętość, ikona św. Onufrego (wg innych źródeł - z XV w.), w srebrnej sukience z XIX w., grawerowanej w motywy pejzażowe, z wyciętym emaliowanym nimbem; po lewej stronie ikona Matki Boskiej Jerozolimskiej w otoczeniu 16 proroków, zwana „Spełnienie przepowiedni proroczych" (wg innych źródeł - z XVIII w.), w posrebrzanej sukience z końca XIX w. Kiwoty zapewne 1907, o formach analogicznych do ikonostasu, z ikonami: 1. Matki Boskiej Iwirskiej; 2. Matki Boskiej Częstochowskiej. Feretrony, XIX/XX w., w stylu neoruskim, z ikonami: 1. Matka Boska Chełmska i św. Mikołaj Cudotwórca; 2. Matka Boska Blacherniotissa i św. Mikołaj Cudotwórca; 3. św. Paraskiewa i św. Jerzy; 4. św. Serafin i św. Mikołaj Cudotwórca; 5. św. Serafin. Cztery chorągwie metalowe, XIX/XX w., mosiężne, z dwustronnymi ikonami. Krzyż procesyjny, pocz. XX w. drewniany, malowany. Tron biskupi, pocz. XX w., z ornamentem snycerskim o charakterze neoruskim. Grób Chrystusa z sarkofagiem neobarokowym, XIX w., rzeźbiony, złocony. Ikony: 1. Matka Boska Teodorowska, II poł. XIX w.; 2. Chrystus Pantokrator, II poł. XIX w.; 3. św. Mikołaj Cudotwórca, II poł. XIX w.; 4. św. Mikołaj, XIX w.; 5. Chrystus Salvator Mundi, koniec XIX w., w sukience posrebrzanej, grawerowanej i tłoczonej; 6. Afanasiej ihumen brzeski, XIX/XX w. Krzyże ołtarzowe (naprystolne): 1. barokowy, II poł. XVII w., z nakładanymi reliefowymi plakietami grupy Ukrzyżowania oraz główek aniołków, na rewersie grawerowany krzyż; 2. o elementach neogotyckich, II poł. XIX w., z emaliowymi medalionami na zakończeniach ramion: Bóg Ojciec, Matka Boska i św. Jan Ewangelista. Patena, ok. 1900, z cechą imienną złotnika H i próbą srebra 84, z grawerowaną plecionką, krzyżem i Arma Christi. Żyrandol, eklektyczny, XIX/XX w. Cztery pary świeczników mosiężnych XIX/XX w.

        Zespół klasztorny posiada dwa dziedzińce. Na wewnętrzny (z cerkwią), otoczony białym murem (z 1840?), wiedzie brama-dzwonnica. Przy dziedzińcu zewnętrznym stoi dawny dom namiestnika klasztoru oraz główny budynek klasztorny (który znajduje się właściwie pomiędzy dziedzińcami). Na dziedziniec zewnętrzny wiodą dwie bramy ozdobione postacią św. Onufrego. W pobliżu dwie kaplice, których architektura i zdobnictwo nawiązują do tradycji budownictwa wschodniocerkiewnego.

       Dawny dom namiestnika klasztoru  (obecnie budynek mieszkalny; mieszczący cele braci?) pochodzi z XIX/XX w. (wg. innych źródeł - z pocz. XX w.). Remontowany 1986-88, 2000-2. Zbudowany został na wzór starych rosyjskich domów z grubych, drewnianych bali. Parterowy, drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany, na ceglanej podmurówce. Siedmioosiowy, z niewielkim gankiem na czterech słupach, okna w ozdobnych obramieniach.

       Usytuowany na pn. od cerkwi budynek klasztorny zbudowano ok. 1840; spalony 1942, remontowany 1953-56 wraz z odbudową skrzydła pn., gruntownie odnowiony w latach 70-tych XX w. oraz 2000, m.in. wymiana więźby i dachu. . Murowany z cegły, otynkowany. Dwuskrzydłowy, na planie litery L, skrzydło zach. dziesięcioosiowe, pn. ośmioosiowe. Dwukondygnacyjny, elewacje bez podziałów, dachy niskie, czterospadowe, kryte blacha. Układ wnętrz dwutraktowy z korytarzem, w dolnej kondygnacji masywne sklepienia krzyżowe, na piętrze sufity. W skrzydle zach. na parterze kaplica klasztorna p.w. św. Jana Ewangelisty (dawny refektarz), odnowiona 1948 i 2002. Ikonostas, zmontowany 1948 z fragmentów ikonostasów XIX/XX w., zapewne z nieustalonych cerkwi na Chełmszczyźnie, 1959 odnowiony przez malarza Urusowa, restaurowany i złocony 2002. Kiwoty, w stylu rusko-bizantyjskim, XIX/XX w., z ikonami: 1. św. Jan Ewangelista; 2. św. Onufry; 3. św. Stefan. Ikony: 1. Hodegetria, zapewne XVII w.; 2. Hodegetria, XVIII w., całkowicie przemalowana XIX/XX w., w sukience I poł. XVIII w.; 3. św. Jan Ewangelista, 1776, mal. na płótnie, przemalowana XIX/XX w.; 4-7. z ok. 1874, pochodzące ze zniszczonej 1938 cerkwi w Międzylesiu: św. Maria Magdalena, przemal. 1906 A. Garszenin; Matka Boska z Dzieciątkiem; św. Aleksander Newski, przemal. 1906 A. Garszenin; Pantokrator; 8. św. Serafin Sarowski, XIX/XX w.; 9. św. Andrzej Apostoł, XIX/XX w.; 10. św. Onufry, XIX/XX w.; 11-12. para: św. Eugenia i widzenie św. Sergiusza, XIX/XX w.; 13-14. para, św. Jan Ewangelista i św. Stefan XIX/XX w.; 15. tryptyk przenośny, koniec XIX w., w polu gł. św. Mikołaj Cudotwórca ze śś. Olgą i Aleksandrą, na awersie skrzydeł św. Jan Rylski i św. Jerzy; 16. Golgota, XIX/XX w.; 17. Matka Boska Częstochowska, pocz. XX w., przemalowana; 18. Matka Boska Trójręczna, pocz. XX w., przemalowana. Feretron, XIX/XX w. z ikonami: św. Mikołaj Teolog i Znamienie. Skufia, II poł. XIX w., aksamitna, haftowana złotą i srebrną nicią, koralikami, cekinami i sztucznymi kamieniami, z aplikowanym mal. przedstawieniem św. Mitrofana. W bibliotece klasztornej m.in. druki: 1. Triodion, Poczajów 1767, z miedziorytem na stronie tytułowej sygn. Josef Goczemski, 2. Typikon, Lwów 1839, wydawnictwo Bractwa Soboru Najśw. Panny Marii; 3. Ewangeliarz, Moskwa 1904.

       Na osi cerkwi św. Onufrego, od zach., klasycystyczna brama-dzwonnica. Wzniesiona 1840 z inicjatywy bpa Antoniego Rafalskiego wg proj. Andrzeja Gołońskiego, odnowiona 1989 i 2000-2. Murowana z cegły, otynkowana, boniowana. Na planie prostokąta, w części środkowej dwukondygnacyjna, w przyziemiu z bramą zamkniętą półkoliście, w drugiej kondygnacji przezrocze w formie tryforium, zwieńczona uproszczonym belkowaniem z gzymsem na kroksztynach, z baniastym dachem, na którym cebulasty hełm; w elewacji zach. mal. przedstawienie św. Onufrego na tle monasteru w Jabłecznej, XIX/XX w., przemalowane. Części boczne jednokondygnacyjne, z dachami trójpołaciowymi, w nich pomieszczenia dostępne od zach.

        Niedaleko od bramy głównej, poza obrębem murów klasztornych (na pagórku na pn. od monasteru), znajduje się drewniana kaplica p.w. Zaśnięcia NMP z 1908. Zniszczona 1942, odbudowana 1957, gruntownie remontowana (m.in. wymiana pokrycia dachu) 2005.  Zwrócona frontem na pd. Drewniana, konstrukcji zrębowej, oszalowana, na ceglanej podmurówce. Na planie kwadratu, z niższym prezbiterium i przyległą od zach. zakrystią. Wnętrze z pozornym sklepieniem beczkowym. Wysoki sześciopołaciowy dach kryty blachą, zwieńczony wieżyczką z cebulastym hełmem z krzyżem, w narożach cztery analogiczne mniejsze wieżyczki, pomiędzy którymi trójkątne szczyty. W elewacjach bocznych prostokątne okna. Od frontu szerokie wrota zamknięte koszowo, z płycinami dekorowanymi krzyżami, w szczycie mai. Zaśnięcie Marii, pocz. XX w. Kaplica pięknie zdobiona rzeźbami i malowidłami, m.in. ze św. Onufrym (?). Wewnątrz ikonostas z 1908, wyk. w Moskwie, z ikonami: św. Mikołaj Cudotwórca, Wniebowzięcie N.P. Marii, Wniebowstąpienie i św. Onufry, w zwieńczeniu Zaśnięcie N.P. Marii. Ikony XIX/XX w.: 1. św. Sergiusz; 2. św. Innocenty Cudotwórca, bp irkucki; 3. św. Stefan; 4. św. Łukasz Ewangelista; 5. Matka Boska Pomajewska, mal. ihumen Alipiusz [Kołotko]; 6. św. Włodzimierz; 7. św. Onufry w otoczeniu świętych; 8. śś. Piotr, Paweł i Jakub Starszy; 9. śś. Tomasz, Tadeusz i Jakub Młodszy. Krzyż ołtarzowy (naprystolny), koniec XIX w.

        Druga drewniana kaplica p.w. św. Ducha (także z 1908) znajduje się na niewielkim, sztucznym pagórku pośród nadbużańskich łąk, niemal tuż nad samą rzeką (na wsch. od zespołu klasztornego). Zniszczona 1942, odbudowana 1957, gruntownie remontowana (m.in. wymiana pokrycia dachu) 2005. Zwrócona frontem na pn. Drewniana, konstrukcji zrębowej, szalowana, na podmurówce ceglanej. Prostokątna zbliżona do kwadratu, z kwadratowym prezbiterium i dwoma kwadratowymi aneksami od wsch. i zach. Jednoprzestrzenna. W elewacji frontowej szerokie wrota zamknięte odcinkowo, w ścianach bocznych i w aneksach okna zamknięte półkoliście. Dolna część z wydzieloną okapem węższą ślepą kondygnacją, z nałożonymi pozornymi szczytami o łuku w ośli grzbiet. Dach niski namiotowy, z ośmioma półkolistymi kokosznikami, zwieńczony ośmioboczną wieżyczką z cebulastym hełmem z krzyżem. Ozdobiona misterną rzeźbą (?). Wnętrze szalowane, z pozornym sklepieniem beczkowym, w prezbiterium niższym, z rzeźbioną gołębicą Ducha Św. w glorii. Ikonostas pocz. XX w. Ikona Niepokalane Poczęcie, XVIII/XIX w., w tradycji barokowej. Krucyfiks procesyjny, zapewne XIX w., o charakterze barokowo-ludowym.

        Klasztor w Jabłecznej wtopiony jest w nadbużańską przyrodę, otaczają go stare dęby o obwodzie od 2,8 m do około 7,8 m i wysokości od 12 do 33 m. Pomiędzy starodrzewiem dębowym rosną rozrzucone wierzby i topole, a w bezpośrednim otoczeniu klasztoru duże lipy, wiązy, klony i jesiony. Na łąkach opodal monasteru rośnie ponad 40 pomnikowych dębów. Najokazalszy dąb ma w obwodzie 780 cm.

        W samej  wsi warto również obejrzeć drewniany kościół parafialny p.w. Przemienienia Pańskiego. Jest to dawna cerkiew unicka  p.w. św. Onufrego Pustelnika z 1752. Parafia erygowana 1516. Kolejna (obecna) cerkiew zbudowana 1752 z fundacji Hieronima Floriana Radziwiłła. Remontowana pocz. XIX w. i 1843-44. 1875 przejęta na prawosławną, 1894 gruntownie przebudowana, m.in. wzniesiona wieża nad kruchtą. 1919 przejęta na kościół rz.-kat. Remonty: 1929 (usunięcie kopuł i konstrukcja hełmu wieży), 1962-64, 1976 (wieża), lata 80-te XX w. (oszalowanie wnętrza). Kościół orientowany, drewniany, konstrukcji zrębowej z lisicami, oszalowany, na nowej podmurówce. Trójdzielny, z prostokątną nawą, węższym i niższym, zamkniętym prosto prezbiterium, ujętym zakrystią i skarbczykiem, oraz z przedsionkiem (babińcem) poprzedzonym kruchtą, ponad którą ośmioboczna dwukondygnacyjna wieża. Na pd. elewacji nawy duży krucyfiks z lat 30-tych XX w., z wielką drewnianą rzeźbą Chrystusa, osłonięty zadaszeniem na słupkach. Nawa kryta stropem wspartym na dwóch parach ośmiobocznych słupów, w prezbiterium sklepienie pozorne o spłaszczonym łuku. Chór muzyczny na dwóch słupach, z pełną balustradą. Okna prostokątne, w nawie potrójne, w przedsionku niewielkie półkoliste. Wejście główne poprzedzone gankiem na słupach. Dachy dwuspadowe kryte blachą, na wieży hełm ostrosłupowy z krzyżem na kuli. Na zamknięciu prezbiterium w podmurówce kamień z datą 1750.

      Ołtarz główny, zapewne koniec XIX w. z obrazem Przemienienia Pańskiego, zapewne koniec XVIII w. Para ołtarzy bocznych, o cechach neobarokowych, zapewne po 1923. Chrzcielnica metalowa, w formie kielicha XIX/XX w. Monstrancja, koniec XIX w., z glorią w kształcie krzyża, zwieńczona koroną barokową XVIII w., wysadzaną półszlachetnymi kamieniami, stopa kolista, trzon spiralnie skręcony, nodus w kształcie spłaszczonej kuli. Ornaty: 1. biały, XIX w., z brokatu o motywach parzystych girland i liści srebrnych na białym i różowym tle; 2. zielony, I poł. XVIII w., w kolumnie brokat o motywach liści i drobnych gałązek kwiatowych jabłoni, goździków i chabrów, boki gładkie, z białego jedwabiu. Dekoracja Grobu Pańskiego (Trzy Niewiasty), III ćw. XIX w., mal. na desce.*

 

       W Jabłecznej znajdują się ponadto dwa zabytkowe drewniane wiatraki-koźlaki (na pn. od wsi, z 1889 i 1926) oraz kilka drewnianych chat z początku XX w. i budynki po dawnych szkołach carskich (?).

 

 

* informacje pochodzą m.in. z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006

 

W sieci

Informacje o klasztorze

Wirtualne Muzeum przedmiotów kultu

- m.in. zdjęcie małego wizerunku ikony św. Onufrego