Klonownica

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

        Staropolska wieś biskupów Łuckich położona na Równinie Łukowskiej. Złożona właściwie z trzech osad: Klonownicy Dużej, Małej i Plac. Dawna wieś drobnoszlachecka, wzmiankowana w 1576 jako część majątku Cieleśnica, kupiona przez Ławryna Wojnę, następnie własność Jerzego Greka. 1610-1810 Radziwiłłów. W 1810 majątek Cieleśnica wraz z Klonownicą sprzedane przez Dominika Radziwiłła Andrzejowi Serwińskiemu (zmarł bezpotomnie w 1842, pochowany na cmentarzu w Janowie Podlaskim), 1842-66 w posiadaniu jego bratanków Stanisława (zm. 1861) i Piotra (zm. 1866), następnie córki, Marii z Serwińskich (zm. 1871) i Henryka Rosenwerth-Różyczki; w rękach Rosenwerth-Różyczków do 1944.

       W Klonownicy Wielkiej dawna cerkiew unicka, wzniesiona 1854-61 z fundacji Salomei i Stanisława Serwińskich przez architekta Jana Alibata z Janowa (w miejsce poprzedniej, najpewniej drewnianej, p.w. św. Jana Ewangelisty, fundowanej 1703 przez Karola Stanisława Radziwiłła). Po 1874 (1873?) prawosławna, w 1919 przejęta na kościół (rekoncyliowany przez ks. Marcelego Glinkę, ówczesnego dziekana janowskiego), 1921 erygowanie parafii p.w. św. Jana Ewangelisty i przebudowa cerkwi z dostosowaniem do nowej funkcji (30 VIII 1921 mieszkańcy udali się do ówczesnego biskupa ordynariusza Henryka Przeździeckiego z podaniem o utworzenie parafii i listą 123 podpisów, Dekret o utworzeniu samodzielnej parafii biskup wydał 17 X 1921; pierwszym proboszczem rektorem ks. kanonik Paweł Sokołowski, ówczesnym dziekanem był ks. kanonik Ludwik Kalicki; drugim administratorem był od 14 V 1923 ks. Marcin Kołodziej, w czasie wojny i okresie powojennym parafia obsługiwana przez duszpasterzy z nieodległego Janowa lub Rokitna). Remont wnętrza 2003, elewacji 2005.

        Neogotycka, z elementami stylu mauretańskiego. Frontem skierowana na północ, murowana z cegły, otynkowana. Trójnawowy korpus na rzucie zbliżonym do kwadratu, na narożach ujęty w ośmioboczne filary, przechodzące w wieżyczki. Prezbiterium niższe i węższe, na planie zbliżonym do kwadratu. Podpiwniczona, wnętrze dzielone na nawy trzema parami drewnianych kolumnowych arkad, kryte stropami, w nawie głównej z fasetą. Chór muzyczny na dwóch słupach. Elewacje na cokole, zwieńczone gzymsem i szerokim pasem fryzu, w którym w elewacjach bocznych czworolistne płyciny. Fasada jednoosiowa, z prostokątną kruchtą z ośmiobocznymi filarami w narożach; na osi wejście w zwieńczonej półkoliście wnęce, nad nim koliste okno. Elewacje boczne dwuosiowe. Okna zamknięte półkoliście, w profilowanych obramieniach zamkniętych łukiem w ośli grzbiet. Dachy kryte blachą: nad korpusem namiotowy, zwieńczony ośmioboczną wieżyczką z kopulastym hełmem,  nad prezbiterium trójpołaciowy, nad kruchtą dwuspadowy, na narożnych wieżyczkach ośmiopołaciowe hełmy.

       Malowidła ścienne: w prezbiterium Trójca Św., w nawie głównej na sklepieniu Przemienienie Pańskie wg. Rafaela, syg. J-B, 1979, na ścianach naw bocznych św. Maksymilian Kolbe, sygn. J-B, 1983 i Jan Paweł II, 2003. Ołtarz główny i dwa boczne o cechach klasycystycznych, zapewne po 1921, boczne z wykorzystaniem regencyjnych elementów snycerskich, z obrazami: w głównym św. Jan Ewangelista, II poł. XIX w.; w lewym Matka Boska Częstochowska, sygn. R. Witczak, 1983, w antependium (tondo) Maria ze sceny Zwiastowania, XVIII w., w rzeźbionym akantowym kartuszu; w prawym Matka Boska z Dzieciątkiem, w typie Eleusy, z inskrypcją w języku starocerkiewnym, 1874, sygn. Jerzy (?) Nikodemowicz Pronzinskij, w rzeźbionej drewnianej sukience. Organy kupione między 1921-27, prospekt pocz. XIX w., z użyciem ornamentu rocaille, II poł. XVIII w., na szczycie rzeźby Dawid oraz para aniołów, barokowe, prymitywne, II poł. XVIII w. Fotel eklektyczny, IV ćw. XIX w., w typie mebli Jana Jakuba Simmlera. Feretron o charakterze barokowym, ludowy, zapewne XIX w., z oleodrukami Matka Boska Niepokalanie Poczęta i Św. Rodzina. Obrazy: Chrystus Zmartwychwstały, II poł. XVIII w., o charakterze ludowym; Salvator Mundi, mal. na desce, koniec XVIII lub pocz. XIX w., w rzeźbionej drewniej sukience, przemalowany; św. Jerze zabijający smoka, o charakterze ludowym, zapewne XIX w.; św. Paweł, koniec XIX w.; Ostatnia Wieczerza, wg. Leonarda da Vinci, IV ćw. XIX w., sygn. Zarko. Rzeźby: Chrystus Zmartwychwstały, II poł. XVIII w.; krucyfiks ludowy, II poł. XIX w. Monstrancja rokokowa, II poł. XVIII w., promienista zwieńczona koroną podtrzymywaną przez putta, z figurkami Matki Boskiej i św. Jana na ramionach. Kielichy: barokowy, XVIII w., gładki z gruszkowatym nodusem, z napisem na stopie X. C. Z; neogotycki, lata 20-te XX w., z cechami warszawskiej firmy Norblin i Werner. Krzyż ołtarzowy, koniec XIX w. Naczynka na oleje, klasycyzujące, koniec XIX w. Dzwonek 1784, z wizerunkiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Ornaty: zielony, w kolumnie haft, XIX/XX w., krzyżykowy z motywem kwiatowym; fioletowy, kolumna z brokatu, II ćw. XVIII w., z wielkoraportowym wzorem pierzastych kwiatków. Kapa biała z tkaniny rokokowej, II poł. XVIII w., o motywie wici roślinnej.

     Obok wolnostojąca dzwonnica z II poł. XIX w., remontowana po 1920. Drewniana, konstrukcji słupowej, oszalowana, kryta dachem namiotowym pobitym blachą. Po drugiej stronie drogi, naprzeciwko kościoła, pośród pól, dawny cmentarz z zabytkowymi nagrobkami w języku rosyjskim.*

 

Trasa IV

* informacje pochodzą m.in. z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006 oraz z tablicy informacyjnej