Zabłocie

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

 

        Wieś, w XV w. własność dworzan królewskich Wołoszynów, przed 1511 nadana Iwanowi Sapieże, wojewodzie witebskiemu, które to nadanie wówczas potwierdzone. Następnie wchodziła w skład hrabstwa kodeńskiego.

       We wsi prawosławna cerkiew parafialna p.w. św. Mikołaja. Wzniesiona w latach 1904-7 z fundacji kupców rosyjskich i ofiar parafian, na miejscu dawnej cerkwi unickiej, nieznanej erekcji, notowanej 1599, spalonej w 1904. W 1915 r. wyposażenie (m.in. dzwony, złotnictwa, ornaty i najcenniejsze ikony) wywiezione do Rosji. Remonty w 1972 (remont kapitalny), 1977 (pokrycie dachu dzwonnicy), 1979 (odmalowanie wnętrza), 1983-90.

        Cerkiew w stylu neoruskim. Orientowana, murowana z cegły, nietynkowana, na podmurówce z ciosów kamiennych. O trójdzielnej nawie, z wyższą i szerszą częścią środkową, węższym prostokątnym prezbiterium i prostokątną kruchtą, nad którą wieża. Wnętrze nawy dzielone nisko schodzącymi półkolistymi arkadami, takąż otwarte do prezbiterium, kryte stropem, w kruchcie sklepienie kolebkowe. Chór muzyczny drewniany, wsparty na dwóch slupach, z balustradą tralkową. Okna zamknięte koszowo, w szerokich opaskach. Elewacje boczne siedmioosiowe, w nawie na osiach drzwi, z których pd. zamurowane, nad nimi trójkątnie zamknięte wnęki z obrazami:  Chrystusa Pantokratora od pn. i Niewiasty Apokaliptycznej od pd.; analogiczne drzwi w prezbiterium. Fasada parawanowa, trójosiowa, dwukondygnacyjna, z kwadratową wieżą na osi, dołem wtopioną w fasadę, z domkiem portalowym w przyziemiu, wielkimi, zamkniętymi półkoliście oknami w drugiej kondygnacji i zamkniętymi koszowo przezroczami w wyniesionej ponad dach górnej kondygnacji, ujętej na narożach parami kolumienek. W szczycie domku portalowego mal. Mandylion. Elewacja tylna dwuosiowa. Dachy wysokie, dwuspadowe, kryte dachówką, z okapami wspartymi na drewnianych kroksztynach, hełm wieży w formie ostrosłupowej iglicy z kokosznikami i baniastą kopułką, nad nawą duża, kwadratowa wieżyczka na sygnaturkę, z baniastym hełmem. Malowidła na stropach, wykonane 1979: w zach. części nawy Matka Boska Pokrowa w otoczeniu cherubinów, w części środkowej Chrystus Pantokrator, w pendentywach Ewangeliści.

        Ikonostas, z ok. 1907, w stylu neoruskim, z rzeźbiarskimi elementami rokokowymi, 2. poł. XVIII w., zapewne z ikonostasu cerkwi unickiej; dwurzędowy, siedmioosiowy, carskie wrota rokokowe, ażurowe, z ornamentu rocaille, z czterema nerkowatymi kartuszami z przedstawieniami Ewangelistów; z ikonami, z pocz. XX w.: w dolnym rzędzie
Matka Boska z Dzieciątkiem i Chrystus Pantokrator; archaniołowie Michał i Gabriel oraz śś. Serafin Pustelnik i Mikołaj Cudotwórca; w górnym na osi Zaśnięcie Matki Boskiej
i poniżej Ostatnia Wieczerza, po bokach patriarchowie: śś. Jan Chryzostom, Bazyli, Grzegorz Dwojesław i Grzegorz Teolog; na osiach skrajnych, w tondach śś. Piotr i Paweł; w zwieńczeniu rokokowe: rzeźby aniołów i para wazonów, na łuku ściany tęczowej umieszczony na osi krucyfiks w promienistym, sercowatym medalionie. Ołtarze z dawnej cerkwi unickiej, barokowe, 2. ćw. XVIII w.:

- we wsch. narożach nawy, w formie prostokątnych, profilowanych ram, z takimiż mniejszymi w zwieńczeniach, we wspólnym ażurowym obramieniu z suchego akantu, z obrazami: w lewym Matka Boska z Dzieciątkiem, w srebrnej, kameryzowanej sukience i złoconych koronach, ok. poł. XVIII w.; w wieńczeniu św. Pustelnik; - w prawym krucyfiks rokokowy, ok. poł. lub III. ćw. XVIII w., na malowanym tle z postaciami Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty, w zwieńczeniu Ecce Homo, mal. na desce, II. poł. XVIII w.;

- we wsch. narożach środkowej części nawy, prostokątne, z trójlistnym zwieńczeniem, w ażurowych, akantowych obramieniach, w prawym jako ucho użyte wtórnie skrzydło carskich wrót, zapewne z I. poł. XIX w.; z ikonami: w lewym śś. Patriarchowie: Bazyli, Jan Chryzostom i Grzegorz Teolog, z roku 1738, w zwieńczeniu Trójca Św., II. ćw. XVIII w.; - w prawym Ofiarowanie Marii w świątyni, koniec XIX w.

Dwa kiwoty, w stylu neoruskim,  pocz. XX w., analogiczne, z ikonami: Matka Boska Częstochowska, św. Mikołaj. Chrzcielnica, ok. poł. XIX w., pounicka, z obrazem Chrystusa Bolesnego. Ambona neobarokowa, III. ćw. XIX w., pounicka, z czworobocznym korpusem i kopułowym baldachimem, na zaplecku zwieńczenie lewego ołtarza bocznego, z obrazem Chrzest Chrystusa w Jordanie, II. ćw. XVIII w. Feretron rokokowy, ok. poł. XVIII w., w ramie wolutowo-rocaillowej, z główkami aniołków i kartuszem z mal. Okiem Opatrzności w zwieńczeniu, pounicki, odnowiony w 1909, z gruntownie przemalowanym obrazem Wniebowzięcie N. P. Marii i ikoną św. Mikołaj, 1909. Dwa krzyże procesyjne o charakterze barokowym, XIX w. Ikony: Matka Boska z Dzieciątkiem, w typie Eleusy, I. poł. XVIII w., w sukience srebrne trybowanej; Przeniesienie relikwii św. Mikołaja, II. poł. XVIII w., pounicka; św. Serafin Sarowski, pocz. XX w.; 2 z ok. 1900, pochodzące z cerkwi w Międzylesiu - Chrystus Pantokrator i Matka Boska z Dzieciątkiem, na ornamentalnym neogotyckim tle. Obrazy, barokowe, XVIII w.: komunia św. Onufrego; św. Michał Archanioł. Żyrandol kryształowy, 2. poł. XVIII w. Całuny (płaszczanice): malowana, koniec XIX w.; haftowana, pocz. XX w. Grób Pański, pocz. XX w. Cyborium (darochranitielnica), pocz. XX w. Patena (diskos), pocz. XX w. Naczynie na wino (kowsz), 1875. Korony ślubne, I. ćw. XX w. Puzdro srebrne z mal. Ostatnią Wieczerzą, koniec XIX w.

        Kaplica cmentarna p.w. św. Rodziny wzniesiona ok. 1875, po 1910 przeniesiona na cmentarz prawosławny. Remonty: kapitalny, z zamianą dachu w latach 60-tych XX w. oraz w roku 2000. Drewniana, konstrukcji zrębowej, szalowana, na podmurówce z kamienia polnego i cegły. Prostokątna, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium zwróconym na północ. Wnętrze kryte stropem, obite płytami pilśniowymi. Elewacje boczne jednoosiowe, z oknami zamkniętymi odcinkowo, w prezbiterium na osi okno prostokątne. Dach dwuspadowy, z okapem, kryty eternitem, nad szczytami żelazne krzyże. Ikonostas z końca XIX w., z wykorzystaniem fragmentów rokokowych z 2. poł. XVIII w., dzielony filarami o falistym narysie, w których dołem prostokątne płyciny ze snycerskim ornamentem rocaille, górą prostokątne wnęki, z ikonami: Salvator Mundi, ok. poł. XVIII w. (w sukience mosiężnej, złoconej), Chrystus Błogosławiący chleb i wino, XIX/XX w., trójlistna (w zwieńczeniu); carskie wrota eklektyczne, IV ćw. XIX w., z ikonami Zwiastowania. Ikona św. Mikołaja, pounicka, barokowa, XVIII w. Obraz Św. Michał Archanioł, o charakterze ludowym, I. poł. XIX w. Kociołek na wodę, II. poł. XIX w. Lichtarz barokowy, XVIII w., cynowy. Dwa podświeczniki, pocz. XX w.

        Dwie kapliczki przydrożne: drewniana, konstrukcji słupowej, szalowana deskami i  listwami. Daszek namiotowy kryty papą, zwieńczony krzyżem prawosławnym. Wewnątrz rzeźba drewniana św. Mikołaja Cudotwórcy, ludowa z XIX w. Druga, analogiczna, z daszkiem krytym blachą, zwieńczonym drewnianą sterczyną z krzyżem. Wewnątrz rzeźba św. Onufrego z XIX/XX w., polichromowana, przemalowana.

        Wiatrak zbudowany w 1924 przez cieślę Józefa Wernera, w 1928 przeniesiony z Lisznej. Drewniany, typu koźlak.*

 

* informacje pochodzą z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006