Witoroż

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

Staropolska wieś, w XVI w. własność Bohowitynów, 1600 kupiona prze kanclerza litewskiego Lwa Sapiehę od Jana Bohowityna Kozieradzkiego. Następnie należała do bialskiego hrabstwa Radziwiłłów, 1775  i 1790 w zastawie u Bielaka. 1820 zakupiona prze Konstantego Adama Czartoryskiego i włączona do dóbr międzyrzeckich, zakupionych w 1844 przez Aleksandrę Augustową Potocką, majątek w rękach Potockich do 1939 r.

We wsi dawna cerkiew unicka z 1739 r. (p.w. Cudów św. Michała), zbudowana w miejscu dawnej z 1605 r., wzniesionej przez Lwa Sapiehę. Od 1874 prawosławna, 1919 erygowana parafia katolicka p.w. Anioła Stróża, Przemienienia Pańskiego i św. Michała Archanioła. 1924 remont dachu, 1927 restauracja wnętrza.1940-45 przekazana przez władze okupacyjne prawosławnym, wówczas zdewastowana, 1946 pokrycie dachu blachą, 1960 nowa podmurówka, 1965 nowa wieżyczka na sygnaturkę, 1982 remont wnętrza. Orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej, wzmocniona lisicami, oszalowana. Na planie prostokąta, jednonawowa, z węższym, zamkniętym prosto prezbiterium (po którego bokach prostokątne zakrystia i skarbczyk), poprzedzona kruchtą na rzucie zbliżonym do kwadratu. Chór muzyczny nadwieszony, drewniany, z pełnym parapetem. Wnętrze kryte stropem, w aneksach belkowanym. Belka tęczowa z krucyfiksem barokowym, XVIII w. Podłoga z desek. Okna zamknięte półkoliście, w aneksach kwadratowe. Elewacja frontowa gładka, z zamkniętym odcinkowo okienkiem na osi, z trójkątnym, wydzielonym okapem, ozdobnie oszalowanym szczytem, w którym krzyż, analogiczny szczyt nad kruchtą. Dachy dwuspadowe, nad aneksami pulpitowe, kryte blachą, nad nawą sygnaturka z neobarokowym hełmem.

Ołtarze: główny, neobarokowy, dwukondygnacyjny, z kompozytowymi kolumnami i akantowymi uszami, z rzeźbami aniołów na gzymsie dolnej kondygnacji i obrazami: w polu głównym Matka Boska z Dzieciątkiem, barokowy, XVII w., przemalowany, w sukience metalowej XVIII w., w zwieńczeniu Chrystus Ukrzyżowany, I ćw. XX w.; dwa ołtarze boczne analogiczne, lata 20-30-te XX w., neobarokowe, z obrazami w tradycji barokowej, I poł. XIX w.: w lewym Matka Boska z Dzieciątkiem, w prawym Michał Archanioł. Kropielnica granitowa, stara. Ławki i konfesjonał, XX w. Krzyż precesyjny, barokowy, XVIII w. Obraz Matka Boska Leśniańska, ok. poł. XIX w.

Obok drewniana dzwonnica, zapewne z XVIII w. Na osi kościoła, na rzucie kwadratu, konstrukcji słupowo-ramowej, oszalowana. Dwukondygnacyjna, w dolnej brama przejazdowa, górna węższa, z parami zamkniętych odcinkowo otworów. Dach niski, czterospadowy, z wydatnym okapem, kryty blachą.*

We wsi doskonale zachowana drewniana chałupa kryta strzechą.

→ Trasa VII

* informacje pochodzą m.in. z "Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Powiat Biała Podlaska" Tom VIII, Zeszyt 2, red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Instytut Sztuki PAN, 2006