Nadbużańskim szlakiem...

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

 

        Okolice nadbużańskie to zdecydowanie najpopularniejsza i najatrakcyjniejsza turystycznie część naszego regionu, główny atut Pd. Podlasia. Przyciągają dziką, nietkniętą ludzką ręką przyrodą i swym "kresowym", wielokulturowym charakterem. Choć czasem można odnieść wrażenie, że swym bogactwem "przyćmiewają" nie mniej interesujące fragmenty Pd. Podlasia, to oczywiście nie można mieć za złe turystom, że to na nich koncentrują swą  uwagę :) Szlak Doliny Bugu stanowi naturalną trasę turystyczną; można z niewielką tylko przesadą stwierdzić, że jest tym dla Pd. Podlasia, czym Dolina Loary dla Francji czy  dolina Nilu dla Egiptu ;)

        Dolina Bugu to przede wszystkim jedna z ostatnich tak dużych nieuregulowanych rzek w Europie - meandry, starorzecza (tzw. bużyska), tarasy zalewowe, itd. To wspaniała przyroda  - chroniona (na południu) przez Nadbużański Obszar Chronionego Krajobrazu oraz (na północ od Terespola ) przez Park Krajobrazowy "Podlaski Przełom Bugu" (dalej zaś jeszcze na północ - przez Nadbużański Park Krajobrazowy) a także w licznych rezerwatach - Czapli Stóg, Łęg Dębowy, Szwajcaria Podlaska, Zabuże. Szczególnie interesujący jest odcinek doliny od Gnojna, gdzie Bug "przebijał" się przez wzniesienia morenowe (tworząc właśnie owe malownicze "przełomy") a ze szczytów wzniesień polodowcowych roztaczają się piękne panoramy (najpiękniejsze m.in. w Gnojnie, Mielniku czy dalej na północ w Drohiczynie).

        Jednocześnie o niezwykłej atrakcyjności Doliny Bugu decyduje połączenie tych niewątpliwych walorów przyrodniczych z wyjątkowo cenną spuścizną kulturową. Należy podkreślić, że przez wieki, aż do początków XIX w. Bug nie był "granicą", a tereny na obu jego brzegach należały do Wlk. Księstwa Litewskiego. Ciekawa, skomplikowana, a nieraz bardzo dramatyczna wyznaniowa, etniczna i narodowościowa historia regionu  zaowocowały niezwykłym dziedzictwem kultury materialnej. Dawne unickie i prawosławne cerkwie, cmentarze i inne zabytki, jedyna w Polsce parafia neounicka w Kostomłotach, jeden z najważniejszych ośrodków prawosławia w Polsce - monastyr w Jabłecznej (i inne czynne do dziś cerkwie), sanktuaria w Kodniu i Pratulinie, pamiątki po ludności żydowskiej (choć niestety najbliższe zachowane synagogi są dopiero na Polesiu - w Łęcznej, Włodawie) oraz dodające jeszcze egzotyki tej niezwykłej mieszance kulturowej tatarskie mizary w Zastawku i Studziance oraz tajemnicze "kamienne baby" - to tylko najważniejsze przykłady. Za wyjątkowy symbol należy uznać, że w tak egzotycznej scenerii powstała w Janowie Podlaskim znana na całym świecie stadnina konia arabskiego... Obraz ten należy uzupełnić jeszcze wyjątkowo licznie zachowanymi przykładami budownictwa drewnianego (wiele można znaleźć tu miejsc, w których "czas się zatrzymał"), w tym bardzo charakterystycznymi niegdyś dla tego krajobrazu drewnianymi wiatrakami oraz ciekawymi przykładami architektury dworskiej, pałacowej i fortecznej.

        Poniższe zestawienie ma zatem ułatwić potencjalnym turystom planowanie pobytu w tych okolicach. Obejmuje odcinek Bugu od Hanny na pd. po Mielnik i Zabuże na pn., (poza miejscowościami nad samą rzeką wyliczam również te wyjątkowo atrakcyjne turystycznie, oddalone do kilku km od Bugu i w miarę dobrze z główną trasą skomunikowane). Jest to z pewnością fragment Pd. Podlasia o najlepiej rozwiniętej bazie turystyczne, choć niestety niewolnej od pewnych mankamentów - brak tu obiektów o najwyższym standardzie, które dopełniałyby ofertę turystyczną regionu (choć zaczyna się to zmieniać - patrz dział "Dla turysty..." i oferta "dworków"; tam też szerzej o bazie turystycznej, praktyczne informacje również w dziale "Ludzie listy piszą..."). Różnej klasy ośrodki wypoczynkowe skupione są w pn. części szlaku (zwłaszcza Serpelice i okolice, Mielnik, poza tym Neple, Kodeń), bardzo dobrze jest natomiast rozbudowana oferta agroturystyczna, funkcjonują też sezonowe schroniska młodzieżowe w szkołach. Należy też koniecznie podkreślić, że już nieco poza zakresem tego zestawienia znajdują się dwie niezwykle atrakcyjne turystycznie i warte zobaczenia miejscowości - na południu, na Polesiu - Włodawa (unikalny zespół synagog, cerkiew prawosławna, itd.), na północy zaś, już na prawym brzegu Bugu - Drohiczyn.

        Warto też dodać, że okolice te zwiedzać można w rozmaity sposób. Trasa wzdłuż "naszego" odcinka Bugu może stanowić zarówno fragment wielodniowej wyprawy po wschodnich krańcach Polski jak i samodzielną, dwu-trzydniową podróż (linia kolejowa do Terespola, który leży pośrodku trasy, rozbudowana komunikacja PKS-u z Białej Podlaskiej). Niezwykłą popularnością cieszą się spływy kajakowe po rzece, zwłaszcza w jej pn. odcinku (od Nepli), połączone czasem ze spływami wpadającą do Bugu Krzną (stanice wodne w Neplach, Gnojnie; patrz szlak kajakowy, dodatkową atrakcją są też spływy "statkami" po Bugu). Wzdłuż wschodniej granicy kraju przebiega liczący na Pd. Podlasiu ponad 100 km pieszy szlak czerwony. Równolegle do niego biegnie szlak rowerowy, poprowadzony tzw. nadbużanką - główną osią komunikacyjną Doliny Bugu, umożliwiającą również sprawną komunikację samochodową (w części parę lat temu poddana gruntownej modernizacji). Należy również dodać, że w najbliższym czasie planowana jest w tych okolicach (choć dokładny przebieg nie jest jeszcze znany) jedna z największych inwestycji w infrastrukturę turystyczną w Polsce - tzw. autostrada rowerowa, która biec będzie wzdłuż całej północnej i wschodniej granicy kraju.

        Wszystkich zainteresowanych bliżej tymi okolicami odsyłam do wspaniałej pozycji p.t. "Przewodnik Polska egzotyczna. Tom II", G. Rąkowski, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2004. Jest to II część cyklu opisującego wędrówkę wzdłuż wschodniej granicy Polski (trasa w II tomie biegnie od Drohiczyna do Medyki), zawierająca fragment poświęcony Pd. Podlasiu (oprócz historii i opisów konkretnych miejscowości poruszane są m.in. kwestie stosunków etnicznych, religijnych, itp. w całym regionie). Jest to nie tylko stricte turystyczny przewodnik, ale również pasjonująca gawęda o "Polsce egzotycznej" :)

    

  Hanna

- dawna drewniana cerkiew unicka z I poł. XVIII w.

- drewniana dzwonnica z I poł. XVIII w.
- drewniana plebania z I poł. XIX w.
- drewniana kaplica cmentarna z II poł. XIX w.
- 2 kapliczki - z końca XVIII w. i z XIX w.

       
  Romanów

- pałac z pocz. XIX w. z parkiem, obecnie Muzeum J.I. Kraszewskiego

       
  Sławatycze

- prawosławna cerkiew z przełomu XIX/XX w.

- murowany kościół z początku XX w.

- wiatrak - koźlak z początku XX w.

       
  Jabłeczna

- prawosławny zespół klasztorny z XIX w. (cerkiew, klasztor, kaplice)
- dawna drewniana cerkiew unicka z XVIII w.
- 2 drewniane wiatraki

       
  Kodeń

- kościół z XVII w., klasztor i dzwonnica z XVIII w.
- kalwaria
- kościół z I poł. XVI w. (dawna cerkiew zamkowa)
- ruiny zamku Sapiehów z XVI w. - arsenał

- kaplica cmentarna z XIX w.
- pałacyk zw. Placencją
- cerkiew prawosławna
- dzwonnica nieistniejącej już cerkwi unickiej

       
  Kostomłoty

- drewniana cerkiew unicka z XVII w.

       
  Zastawek

- mizar - cmentarz tatarski

     

 

  Kobylany

- cerkiew prawosławna z końca XIX w.

- forty twierdzy brzeskiej

       
  Terespol

- cerkiew prawosławna z XVIII w.

- żelazny obelisk z I poł. XIX w.
- kościół podominikański z XIX w.

 

       
  Łobaczew Mały

- jedne z najlepiej zachowanych tzw. podlaskich fortów

     

 

  Koroszczyn

- forty twierdzy brzeskiej

- dwór z poł. XIX w.

       
  Neple

- zespół  parkowo-pałacowy z XIX w.

- tzw. "kamienna baba" i punkt widokowy

- rezerwat i ścieżka turystyczna "Szwajcaria Podlaska"

- kościół z XVIII w.

       
  Krzyczew

- dawna drewniana cerkiew unicka z XVII w.

- wiatrak koźlak

- ścieżka przyrodnicza "Bużny most"

- zespół dworski

       
  Pratulin

- kościół z XIX w. - sanktuarium Unitów Podlaskich

- cmentarz unicki i tzw. "kamienna baba"

       
  Zaczopki

- cmentarz wojenny z I WŚ

       
  Cieleśnica

- pałac z I poł. XIX w.
- oranżeria z I poł. XIX w.
- park krajobrazowy z pocz. XIX w.

- zabudowania folwarczne z XIX/XX w.
- pomnik lotników z II WŚ

       
  Woroblin  

- zrujnowany dwór z 1859 r., otoczony pozostałościami parku

       
  Janów Podlaski

- zespół stajni na Wygodzie

- zespół pokatedralny (z kościołem p.w. św. Trójcy z XVIII w.)

- ścieżka przyrodnicza po rezerwacie "Łęg dębowy"

- kościół p.w. św. Jana Chrzciciela z pocz. XIX w.
- ruiny zamku biskupiego z Grotą Naruszewicza
- dom Ryttów z XVIII w.

 

       
  Stary Pawłów

- punkt widokowy

- dawną neounicka drewniana cerkiew z ok. 1929

       
  Bubel Stary

- dawna drewniana cerkiew unicka z I poł. XVIII w.
- drewniana dzwonnica z II poł. XIX w.

- pomnik żołnierzy poległych w 1920 r.
- drewniany dwór-hotel z XIX w.
- punkt widokowy

       
  Gnojno

- punkt widokowy na szczycie 30-metrowej skarpy pradoliny Bugu

- dawna cerkiew prawosławna z II poł. XIX w.
- cmentarz prawosławny (dawniej unicki)
- nagrobek unickiego proboszcza z poł. XIX w.

       
  Borsuki

- 2 punkty widokowe

- pomnik ofiar II WŚ
- drewniany, współczesny dworek-pensjonat

       
  Serpelice

- kościół i klasztor kapucynów

- pomnik z I poł. XX w.

     

 

  Zabuże

- rezerwat "Zabuże" i dwie ścieżki przyrodnicze

- zespół dworski z XIX w.

       
  Mielnik

- punkt widokowy na szczycie dawnego grodziska
- ruiny kościoła z XVI w.

- dawna drewniana cerkiew unicka z XVIII w.
- cerkiew prawosławna z I poł. XIX w.