Bialscy Radziwiłłowie

 

Strona główna
Podlasie
Turystyka aktywna
Miejscowości
Galerie
Dla turysty...
Linki

 

 

Książęta Radziwiłłowie, od momentu nabycia dóbr bialskich w 1568 r., na prawie 250 lat związali się z miastem (zwanym odtąd Białą Książęcą lub Radziwiłłowską). Głowy rodu, dzięki rodzinnemu majątkowi i politycznemu prestiżowi, były jednymi z najpotężniejszych osób w państwie - wojewodowie, hetmani, marszałkowie.... Podaję tutaj więc w kolejności chronologicznej właścicieli Białej, pomijając ich biografię a skupiając się tylko na związkach z miastem.

PS: Odnośniki umieściłem do biografii tych postaci, które udało mi się znaleźć w sieci - jeśli ktoś jednak dysponowałby innymi materiałami, byłoby to na pewno wartościowym uzupełnieniem zestawienia. Chronologię "panowania" w Białej ustaliłem (wobec pewnych "trudności źródłowych"...) samodzielnie.

Mikołaj Krzysztof "Sierotka" (1549-1616)

Właściciel Białej - 1568-1616

Biografia na Onecie

(od 1590 wojewoda trocki, od 1604 wojewoda wileński)

- pierwszy właściciel Białej z rodu Radziwiłłów (od 25 sierpnia 1568 r., na mocy testamentu ostatniego z Illiniczów, Jerzego, z 9 maja 1566 r. nabywa część miasta z dworem )

- 1594 r. - kupuje pozostałą część miasta od Barbary z Chodkiewiczów Kiszczyny

- 1597-1602 - buduje kościół pw. św. Anny

 

Aleksander Ludwik (1594-1654)

Właściciel Białej - 1616-1654

(syn Mikołaja Krzysztofa, marszałek Wlk. Księstwa Litewskiego, wojewoda brzeski i płocki)

- odnowił przywilej na lokację miasta na prawie magdeburskim

- 1622-26 - na jego zlecenie architekt Paweł Negroni rozpoczyna budowę okazałej książęcej rezydencji

- za jego rządów w 1628 r. fundacja Akademii Bialskiej przez ks. Krzysztofa Ciborowicza Wilskiego (kanonika i oficjała brzeskiego)

- 1625 r. - jego żona, księżna Tekla Wołłowiczówna, ufundowała kaplicę różańcową przy kościele św. Anny

Michał Kazimierz I (1635-1680)

Właściciel Białej - 1654-1680

Biografia w Wikipedii

(syn Aleksandra Ludwika i Tekli  z Wołłowiczów, podkanclerzy litewski, hetman polny litewski, wojewoda wileński, ożeniony z Katarzyną z Sobieskich - siostrą króla Jana III Sobieskiego)

- 1662 - wyjednał u Jana Kazimierza przywilej na doroczne jarmarki

- 1670 - sprowadza zakon Reformatów

- 1671 r. - księżna Katarzyna funduje dla nich  kościół pw. Anielskiej Marii (obecnie pw. św. Antoniego), wspiera odbudowę kościoła św. Anny (ok. 1690) i wspiera materialnie Akademię Bialską

- w latach 70-tych XVII w. Michał Kazimierz ponawia prawo magdeburskie dla Białej i nadaje herb - św. Michała stojącego na zabitym smoku, trzymającego w lewej ręce miecz, a w prawej wagę

- miasto dzięki działaniom księcia podnosi się ze zniszczeń lat 1655-60

- 1680 - początek wznoszenie fortyfikacji ziemnych

Karol Stanisław "Sprawiedliwy" (1669-1719)

Właściciel Białej - 1680-1719

(syn Michała Kazimierza i Katarzyny z Sobieskich, kanclerz wielki litewski)

1682 - budowa zespołu klasztornego Reformatów

- 1689 - wraz z matką Katarzyną sprowadza unicki zakon Bazylianów

1693 - ks. Katarzyna nadaje przywilej szewcom bialskim, na utworzenie cechu

- 1717 - ks. Karol nadaje uposażenie zakonowi sióstr miłosiernych tzw. Szarytkom, funduje nową siedzibę Instytutu Panien Miłosiernych - późniejszy szpital p.w. św. Karola Boromeusza (obecnie stary szpital)

-  wraz z żoną Anną funduje przy kościele św. Anny kaplicę północną, pw. św. Jana Kantego

 

1699-1736 - Karol Stanisław wraz z żoną Anną z Sanguszków odbudowuje pałac ze zniszczeń wojennych, wznoszą według projektu Andrzeja Józefata Jeziornickiego wieżę połączoną z późnorenesansową bramą wjazdową (gdzie są uwiecznieni na płaskorzeźbach bramy wjazdowej z ok. 1720 r. - Karol Stanisław w postaci rzymskiego rycerza, Anna - jako rzymska bogini wojny)

Anna Katarzyna z Sanguszków (1676-1746)

Właściciel Białej - 1719-1746

(żona Karola Stanisława, po jego śmierci energicznie zarządza miastem)

- zakłada manufaktury: fajansów (tzw. Farfurnię), kilimów, dywanów oraz sukien

- za jej rządów wieżę na terenie zespołu pałacowego połączono z nowo wybudowaną bramą długim, ćwierćkolistym tunelem - jedynym tego typu rozwiązaniem architektonicznym w Polsce (rok 1720)

- 1743 - budowa kościoła i klasztoru OO. Bazylianów pw. św. Józefa (obecnie NMP)

Hieronim Florian (1715-1760)

Właściciel Białej - 1746-1760

(młodszy syn Anny z Sanguszków, chorąży wielki litewski, uważany za okrutnika i dziwaka)

1747-1749 - książę Michał Radziwiłł "Rybeńko" fundatorem kościoła p.w. św. Józefata - obecny kościół p.w. NMP

Michał Kazimierz II "Rybeńko" (1702-1762)

Właściciel Białej - 1760-1762

Biografia w Wikipedii

(syn Karola Stanisława i Anny z Sanguszków, hetman polny litewski a od 1744 wielki litewski,  wojewoda wileński)

- w 1759 r. kończy budowę kościoła pw. św. Józefa (obecnie NMP), rządził w Białej zaledwie 2 lata

Karol Stanisław II "Panie kochanku" (1734-zm. 22 XI 1790 r. w Białej)

Właściciel Białej - 1762-1790

Biografia w Wikipedii

(starszy syn Michała Kazimierza II "Rybeńko" i Urszuli Franciszki Wiśniowieckiej,  wojewoda litewski, wojewoda wileński i starosta lwowski)

- znany z urządzanych na bialskim zamku hucznych uczt; prowadził "hulaszcze, pełne przygód życie" a przez bratanie się ze szlachtą stał się bardzo popularny na Litwie

- wraz z jego śmiercią rozpoczął się powolny upadek Białej i bialskiego zamku (który za jego rządów przeżywał ostatnie chwile świetności)

Hieronim Wincenty Radziwiłł (1759-1786)

Właściciel Białej - 1775-86 (w imieniu Karola Stanisława?)

 (młodszy syn Michała Kazimierza II "Rybeńko", podkomorzy litewski, starosta brzeski)

Dominik Hieronim (ur. 4 kwietnia 1786 r. w Białej- we Francji w 1813)

Właściciel Białej - 1790-1813

Biografia

(syn Hieronima Radziwiłła, młodszego brata Karola "Panie kochanku" i Zofii Fryderyki z książąt Thurn und Axis, płk Gwardii Cesarskiej walczący u boku Napoleona)

- ostatni właściciel Białej z z męskiej linii rodu Radziwiłłów (początkowo w imieniu małoletniego Dominika Białą zarządzała matka i Michał Hieronim), umiera 11 listopada 1813 w Lautrec we Francji, bezpotomnie w wieku 27 lat